Er zijn feiten, die vaak nieuws zijn, en er zijn leugens. Leugens kunnen soms nieuws zijn, afhankelijk van wie ze vertelt – denk maar aan “I did not have sex with that woman”. Maar als leugens verzonnen worden door een anonieme ridder van het internet om anderen schade toe te brengen, waarom eren we die leugens dan door ze nieuws te noemen? Of valt wat we momenteel bestempelen als fake news toch niet onder de noemer nieuws?

Tijdens de PR-summit, georganiseerd door C2, was fake news het centrale thema. Een thema dat – niet verwonderlijk – veel aandacht krijgt. Sinds de verkiezingscampagne in de Verenigde Staten veroverde fake news de wereld aan een tempo dat zelfs Usain Bolt himself niet bij zou kunnen houden. Elke dag duikt het wel ergens op: je facebook wall, tijdens het journaal of in krantenartikelen over het woord van het jaar – waarvoor fake news niet eens geselecteerd werd. Te pas en te onpas worden media, en steeds vaker ook personen, verweten dat ze fake news brengen. En de kern van de zaak? Het draait helemaal niet om nieuws.

Information, especially of a biased or misleading nature, used to promote a political cause or point of view, with the intention to influence someone’s thoughts and persuade them of your ideas.” Doet die beschrijving je ergens aan denken? Het is de definitie van propaganda, al komt ze heel dicht in de buurt bij die van fake news. Als er bijna geen verschil is tussen de twee, waarom plaatsen we ze dan niet onder dezelfde noemer? Propaganda is namelijk niets nieuws, al kan het net als leugens een zekere nieuwswaarde hebben.

Of iets nieuws is of niet, hangt ervan af of het waar is of niet. Is de boodschap verkeerd en is de verspreider zich daar niet van bewust? Dan is het simpelweg foute berichtgeving, niet goed te praten maar een totaal andere discussie. Als de berichtgeving fout is en de verspreider beseft het, dan is er van nieuws geen sprake meer. Helaas wordt dat onderscheid maken voor journalisten steeds moeilijker. Het wantrouwen in de media, dat deels ontstaan is door de acties van journalisten, groeit. Er worden intussen zelfs groeperingen opgericht die de media in de val proberen te lokken door valse berichten te verspreiden. Hun doel? De media in diskrediet brengen.

Intussen is de term fake news zodanig hot dat hij werkt als een rode lap op een stier. Ben je het niet eens? Fake news. Iets waar je niet in gelooft? Fake news. Telt het als propaganda wanneer iemand zaken afdoet als fake news, ook al zijn ze niet per se onwaar? En wanneer een wereldleider iets dat niet in zijn kraam past, bestempelt als fake news? Probeer je op dat moment niet om mensen te overtuigen van iets, ook al weet je dat wat je zegt subjectief is?

Een ding is zeker, we leven in het post-truth tijdperk, waarin het moeilijker is dan ooit om waarheden van onwaarheden te onderscheiden. Dat geldt nog meer voor sociale media, waar de gebruiker alleen op zichzelf kan vertrouwen. Een tip kan ik je in elk geval geven: als het eruitziet als propaganda en leest als propaganda, is het waarschijnlijk fake news.

Geef je reactie

Deze site maakt gebruik van Akismet om spam-berichten te beperken. Lees hier hoe de gegevens van jouw reactie worden verwerkt.